5 cech osobowości, które powiedzą Ci, kim jesteś

Człowiekowi można zabrać wszystko, ale nie osobowość. Definiuje ona zachowanie w przypadku porażki i zwycięstwa. Określa, czy ruszasz do ataku bez planu, czy z ugruntowaną strategią. Osobowość mówi o Tobie wiele… Czy jednak wiesz, co to oznacza?

Pięcioczynnikowy Model Osobowości – teoria „Wielkiej Piątki”

Pojęcie osobowości można wyjaśniać w zależności od przyjętych założeń teoretycznych. Jedną z definicji zaprezentowałem w artykule pt.: „Pokaż
mi swój kolor, a powiem Ci, jaką masz strategię
.

Pięcioczynnikowy Model Osobowości (zwany również „Wielką Piątką”) to  koncepcja  ujęcia osobowości w kategorii konkretnych cech. Paul Costa oraz Robert McCrae stworzyli jeden z najpopularniejszych, a zarazem najlepiej zbadanych modeli osobowości, stosowany niezależnie od rasy, kultury i płci.

Według teorii Wielkiej Piątki posiadamy pięć cech osobowości:

·        Neurotyczność

·        Ekstrawersję

·        Sumienność

·        Ugodowość

·        Otwartość na doświadczenia

Każda  cecha jest dwubiegunowym wymiarem, na którego kontinuum plasuje się człowiek. Teorie osobowości nie zakładają „złych wyników”. Tak jak szachiści reprezentują inne style gry, tak również ludzie różnią się od siebie zachowaniami w konkretnych sytuacjach. Żadna ze strategii nie jest zła.

Jest po prostu inna.

Cechy osobowości według Wielkiej Piątki

Zrozumienie teorii Wielkiej Piątki wymaga szerokiej perspektywy. Każda cecha zawiera określony poziom natężenia, co determinuje zachowanie. Im lepiej zrozumiesz każdy z wymiarów, tym lepiej dostosujesz strategię do własnych preferencji i zalet, o których pisałem więcej w artykule na temat talentów Gallupa.

Neurotyczność

Neurotyczność oznacza podatność na emocje. Skala neurotyzmu to z jednej strony przystosowanie emocjonalne, a z drugiej emocjonalna niestabilność.

·        Wysoki poziom neurotyzmu oznacza, że…

Przejawiasz silną tendencję do zamartwiania się oraz przeżywania zwłaszcza negatywnych emocji. Ponadto masz wyższą wrażliwość oraz ciężej jest Ci  zapanować nad emocjami, co może rodzić konflikty.

·        Niski poziom neurotyzmu oznacza, że…

Jesteś stabilny emocjonalnie, zachowujesz spokój oraz lepiej radzisz sobie w sytuacjach stresowych. W wielu przypadkach możesz być wycofany, zdystansowany, a nawet beznamiętny.

(Ciekawostka dla uważnych czytelników! Według jednego z badań Polska posiada najwyższy wskaźnik neurotyczności ze wszystkich krajów europejskich. Jesteś w stanie określić, z jakimi wiąże się to konsekwencjami?).

Ekstrawersja

Ekstrawersja dotyczy ilości, jakości oraz natężenia relacji z innymi ludźmi, a także: poziomu aktywności oraz zasobów energii.

·        Wysoki poziom ekstrawersji oznacza, że…

Jesteś towarzyski, podejmujesz się wielu aktywności z ludźmi oraz masz skłonność do zabawy. Ponadto czerpiesz energię z bodźców zewnętrznych oraz poszukujesz doznań.

·        Niski poziom ekstrawersji oznacza, że…

Masz cechy introwertyczne, które objawiają się powściągliwością, zachowawczością oraz większą potrzebą samotności. Introwertycy mogą być również nieśmiali oraz cisi ze względu na niższy poziom zapotrzebowania na stymulację z zewnątrz.

Sumienność

Sumienność jest określana poprzez: zorganizowanie, wytrwałość oraz motywację w dążeniu do celu.

·        Wysoki poziom sumienności oznacza, że…

Świetnie organizujesz czas oraz przestrzeń. Pilnie wypełniasz zadania, a obowiązki traktujesz rzetelnie. Twoją domeną jest punktualność oraz wytrwałość w dążeniu
do celu. Nie poddajesz się i szukasz rozwiązań, kierując się ambicją. Skrajnie wysoka sumienność może powodować perfekcjonizm, pedantyzm albo pracoholizm.

·        Niski poziom sumienności oznacza, że…

Możesz przejawiać oznaki lenistwa, niezorganizowania oraz w zbyt swobodny sposób traktować swoje obowiązki – także zawodowe.

Ugodowość

Ugodowość określa nastawienie do innych ludzi, wyrażone na skali: altruizm, współczucie – wrogość, antagonizm.

·        Wysoki poziom ugodowości oznacza, że…

Dysponujesz dużą wyrozumiałością, dobrodusznością i ufnością do drugiego  człowieka. Chętnie współpracujesz ze innymi. Nadmierna ugodowość wiąże się natomiast z łatwowiernością, a nawet uzależnieniem od drugiej osoby.

·        Niski poziom ugodowości oznacza, że…

Jesteś skłonny do rywalizacji i trudno jest Ci współpracować. Rzadko akceptujesz zdanie innych, a do wielu zadań podchodzisz sceptycznie. Masz problem z przyjęciem perspektywy, która odbiega od Twoich poglądów.

Otwartość na doświadczenia

Otwartość określa się poprzez przystosowanie do nowych zjawisk w życiu, ich tolerancję oraz poszukiwanie.

·        Wysoki poziom otwartości oznacza, że…

Żyjesz w niekonwencjonalny sposób, zaskakując nie tylko otoczenie, ale także siebie. Wybierasz oryginalną strategię i szukasz nowych wariantów w drodze do celu. Z chęcią szukasz nowości i wykorzystujesz zasoby kreatywności.

·        Niski poziom otwartości oznacza, że…

Stawiasz na konserwatyzm i pragmatyzm. Mniej tolerujesz nowości, a Twoje poglądy są silniej sprecyzowane, co skutkuje wyborem sprawdzonych ścieżek działania.

Schemat osobowości w cieniu krytyki…

Znajdź, proszę, jednego eksperta w dowolnej dziedzinie, na którego nigdy nie spadłaby lawina krytyki. To nie jest łatwe zadanie, prawda?

Pięcioczynnikowy Model Osobowości jest gwiazdą wśród schematów, próbujących wyjaśnić, jacy naprawdę jesteśmy. Teoria Wielkiej Piątki jest niczym szachowy Mistrz Świata Magnus Carlsen – oboje wyrośli na dziedzictwie swoich wielkich poprzedników.

Również oboje nie ustrzegli się krytyki…

Wielkiej Piątce zarzuca się, że traktuje człowieka w zbyt uproszczony sposób, odbierając mu unikalność.
Ponadto – jak możemy przeczytać w książce psychologa i profesora nauk humanistycznych Piotra Olesia pt.: „Wprowadzenie do Psychologii Osobowości” –  wskazuje się, że Wielka Piątka traktuje osobowość w ujęciu statycznym oraz pomija
czynniki sytuacyjne, które oddziałują na zachowanie.

Jak sobie z tym radzić?

Pięcioczynnikowy Model Osobowości nie jest wróżeniem z fusów, jednak został stworzony na podstawie danych, które mogą w mniejszym lub większym stopniu odzwierciedlać to, kim jesteśmy. Skuteczność teorii ma niezaprzeczalne zaplecze naukowe, jednak zanim uznasz, że Twoje życie jest skończone, bo ze względu na niski poziom sumienności nigdy nie osiągniesz sukcesu – zatrzymaj się!

Pomyśl, że nawet jeśli osobowość jest wartością względnie stałą, to zawsze masz wpływ na swoje zachowanie. Tylko od Ciebie zależy, czy zrezygnujesz i podasz rękę przeciwnikowi, czy skupisz się i zaczniesz szukać zwycięskiej strategii.

To Ty wybierasz pracę, a nie praca Ciebie

Skoro już możesz spojrzeć lustro i zobaczyć w nim człowieka, którym  naprawdę jesteś, nadeszła pora, abyś wykorzystał znajomość siebie w praktyce.

Liczne badania udowadniają związek między wymiarami osobowości Wielkiej Piątki a efektywnością zawodową. Potwierdza to jedna z metaanaliz z 2011 roku przeprowadzona przez M. Mounta, M.R. Barricka i G.L. Stewarta.

Badacze potwierdzili hipotezę, że sumienność, ugodowość  i stabilność emocjonalna powodują większą wydajność w zadaniach, wymagających kontaktu interpersonalnego. Ponadto ugodowość i stabilność emocjonalna wiążą się z wydajnością w pracach zespołowych.

Co ciekawe, jedno z badań pokazało, że sumienność oraz stabilność emocjonalna są bardzo ważnymi predyktorami w spełnianiu kryteriów pracy i
określonych grup zawodowych, a pozostałe cechy osobowości występujące w teorii Wielkiej Piątki przejawiają się tylko w niektórych przypadkach.

Związek osobowości z efektywnością zawodową potwierdza mnóstwo badań, przeprowadzanych na określonych grupach zawodowych. Peter Makin z zespołem udowodnił, że głównymi przyczynami stresu w pracy lekarza jest m.in. zaangażowanie emocjonalne, które w teorii Wielkiej Piątki jest odpowiednikiem neurotyzmu.

Z kolei  polskie badanie przeprowadzone wśród strażników więziennych pokazało, że osoby pracujące w bezpośrednim kontakcie z więźniami doświadczają większych rozczarowań, a poziom neurotyzmu, ekstrawersji i sumienności jest predyktorem skuteczności wykonywanych obowiązków. Inne badanie wskazało, że to otwartość jest istotnym czynnikiem wpływającym na powodzenie w  zawodzie strażaka.

Czy wiesz, kim jesteś, drogi Czytelniku?

Podobnych przykładów można mnożyć w nieskończoność. Różnią się one wyłącznie badanym spektrum oraz stawianą hipotezą. Wszystkie jednak potwierdzają, że Twoja osobowość determinuje nie tylko Twoją teraźniejszość,
ale również przyszłość. Jeśli nie poznasz siebie, będziesz zaprogramowaną maszyną, postępującą według wpisanego już wzoru działania. Wiedzę na swój temat możesz zdobyć poprzez Pięcioczynnikowy Model Osobowości lub inne schematy, zbudowane na naukowym fundamencie.

Samoświadomość na temat cech osobowości oraz wiedza, w jaki sposób można je wykorzystać, sprawia, że będziesz podejmował lepsze decyzje i wybierał takie strategie, które będą odpowiadać Twoim preferencjom oraz predyspozycjom.
I to bez względu na to, jaką partię w życiu przyjdzie Ci rozegrać…

Szach-mat!


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *