Nie utrudniaj gry, w którą grasz

Szachowe kombinacje są przykładem sztuki, która polega na doborze właściwej strategii. Zanim jednak rozpoczniesz realizację planu, musisz podjąć decyzję: przesunąć pionka teraz czy później? Zaatakować Gońcem, czy chronić Króla?

Liczba możliwości utrudnia podjęcie właściwej decyzji. Jak więc sobie z tym radzić? Jak grać, aby mieć łatwiejszą drogę do celu?

Mniej, znaczy więcej

W biznesie stajesz przed niezliczoną liczbą wariantów, rzutujących na dalszą część „rozgrywki”. Więcej możliwości nie determinuje jednak wyższego poziomu wolności oraz szczęścia.

Paradoks wyboru to zjawisko, które pokazuje, że nadmiar dostępnych opcji obniża nasze zdolności poznawcze oraz zadowolenie z życia. Konsekwencją zbyt wielu możliwości jest:

  • Paraliż decyzyjny – oznaczający brak działania.
  • Niższa satysfakcja po podjętej decyzji – wynikająca z wyolbrzymiania potencjalnych korzyści odrzuconych opcji.
  • Gorsze decyzje finansowe oraz zdrowotne.

Paradoks wyboru potwierdzają liczne badania, których zrozumienie pozwala zgłębić i zastosować techniki ułatwiające podejmowanie decyzji.

Co nam zabiera wolność wyboru?

Sheena Iyengar – doktor psychologii oraz ekspert od podejmowania decyzji – przeprowadziła badanie polegające na sprawdzeniu częstotliwości zakupów po wcześniejszym przedstawieniu różnej liczby rodzajów danego produktu.

W tym celu przygotowała stoisko degustacyjne z dżemem przed sklepem spożywczym. W pierwszej próbie było 6 rodzajów tego produktu. W drugiej – 24.

Jak myślisz? W której próbie chętniej degustowano dżem, a w której występowała większa sprzedaż?

Wyniki potwierdziły paradoks wyboru.

Chętniej degustowano dżem ze stoiska, na którym było więcej próbek (60% do 40%). Większa sprzedaż nastąpiła jednak po przedstawieniu ich mniejszej ilości (30% do zaledwie 3%)!

Ludzką skłonnością jest kierowanie swojej uwagi ku większej liczbie dostępnych opcji. Jednak to mniej możliwych dróg powoduje lepsze i szybsze decyzje. Co więcej – nadmierne analizowanie w procesie decyzyjnym wcale nam tego wyboru nie ułatwia…

Dlaczego analiza nie (zawsze) jest dobra?

Szachy błyskawiczne są rozgrywane w zawrotnym tempie. O zwycięstwie decyduje doświadczenie, intuicja oraz zdolność do podświadomego wyznaczania wariantów. Taka forma uniemożliwia czasochłonne analizowanie problemu, a mimo to posunięcia światowych mistrzów zakrawają na doskonałość.

Jak to możliwe?

Naukowcy z Wydziału Psychologii Uniwersytetu w Amsterdamie wykonali interesujący eksperyment. Pierwsza grupa badanych miała za zadanie przeanalizować 12 parametrów samochodu przed jego zakupem, podczas gdy druga grupa w tym samym czasie układała puzzle, odciągające ich uwagę od myślenia o zbliżającym się wyborze.

Efekty były zaskakujące!

Zadowolenie z zakupu w pierwszej grupie wynosiło zaledwie 23%, podczas gdy w drugiej aż 60%! Kiedy jednak zmniejszono liczbę parametrów samochodu do 4, proporcje się odwróciły. Zadowolenie w pierwszej grupie wyniosło 55%, a w grupie z puzzlami 40%.

  • Naukowcy wysunęli dwa wnioski:
  • Proste decyzje należy podejmować po analizie problemu.
  • Problemy złożone mogą wymagać większego udziału intuicji.

Teza ta została potwierdzona przez inne badania, które pokazały, że

„Nieświadome myślenie prowadzi do wyraźniejszych, bardziej spolaryzowanych i bardziej zintegrowanych reprezentacji w pamięci”.

Trafne są słowa jednego z badaczy tego zjawiska – Ap Dijksterhuisa, według którego w przypadku bardzo ważnych decyzji należy zgromadzić wszystkie potrzebne dane, ale wybór odłożyć na następny dzień, aby wykonać go z wypoczętą głową.

Jednak co zrobić, kiedy musimy wykonać posunięcie i nie możemy pozwolić sobie na czekanie?

Techniki, dzięki którym wybór staje się łatwiejszy

Nadmiar możliwości nie pomaga w wyborze właściwej strategii. Warto więc zadbać o zredukowanie dostępnych opcji. Jak się okazuje, można tego dokonać w bardzo prosty i przyjemny sposób.

Oczyść pole manewru

Pierwszą metodą jest redukowanie liczby możliwości. Dzięki temu pomysłowi jedno z największych przedsiębiorstw świata – Procter & Gamble – zapewniło sobie wzrost sprzedaży o 10%, poprzez ograniczenie rodzajów szamponów Head & Shoulders z 26 do 15!

Redukcja dostępnych opcji w ujęciu biznesowym powoduje: wzrost sprzedaży, mniejsze koszty oraz łatwiejszy wybór, implikujący dobór właściwej strategii.

Poczuj skutki decyzji

Liczne badania pokazują, że płacąc kartą, wydajemy więcej niż w przypadku płatności gotówką. Co więcej, czujemy większe przywiązanie do zakupów kupionych namacalną walutą. Właśnie w ten sposób działa odczuwanie konsekwencji wyboru. Aby podejmować dobre decyzje, należy dokonać wizualizacji skutków dostępnych możliwości, a następnie w pełni je odczuć.

Zbuduj własne kryterium

Spróbuj zapamiętać następujący ciąg cyfr:

569873346031

To trudne zadanie staje się o wiele mniej skomplikowane, kiedy zastosujemy kategoryzację, polegającą na połączeniu cyfr w czwórki:

5698-7334-6031

Podobnie jest z wyborami, których dokonuje się łatwiej, kiedy dostępne opcje zostaną uszeregowane pod względem określonego kryterium. Może nim być: stopień ryzyka, ruch określonej figury czy płaszczyzna działania.

Zaczynaj lekko, kończ ciężko

Przechodzenie przez proces decyzyjny od zadań łatwiejszych do trudniejszych pozwala zachować motywację i świeżość umysłu. Szachiści nie zaczynają partii od skomplikowanej i pełnej strategicznych rozwiązań gry środkowej, tylko od łatwiejszego i wyuczonego otwarcia szachowego. Im na początku jest więcej lżejszych decyzji, tym łatwiej później jest podejmować te trudniejsze. Trening czyni mistrza!

Zmień perspektywę

Trudna sytuacja wywołuje w nas pytanie:

„Co teraz?”.

Nim jednak odpowiesz – zmień perspektywę. Postaw się w roli eksperta swojej dziedziny. Bądź Garrym Kasparowem szachów albo Steve’em Jobsem prezentowania produktów i usług.

Zastanów się, co w danej sytuacji zrobiłby mistrz Twojej branży? Jakie rozwiązania strategiczne mógłby zaproponować? Który tok myślenia byłby mu najbliższy? Wyjdź ze swojego schematu „Ja”, wciel się w inną rolę i zmień swoją perspektywę!

Poznawaj siebie w działaniu!

Po ruchu przeciwnika nadchodzi Twoja kolej na wykonanie posunięcia. Czy tego chcesz, czy nie – bez względu na ryzyko i obraną strategię działania – powinieneś wykonać następny krok, jeśli nie chcesz przegrać partii. Im wyższa stawka, tym trudniejsze decyzje. Warto więc wspomagać się technikami, dzięki którym wybór staje się łatwiejszy:

  • Odrzuć zbędne opcje.
  • Wizualizuj skutki działania.
  • Zastosuj kryteria podziału.
  • Zacznij od łatwych decyzji.
  • Zmień swoją perspektywę.

Wyposażony w sprawdzone narzędzia, możesz obrać strategiczny kurs, które odmieni Twoją biznesową partię szachów.

Szach-mat!


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *